Stan psychiczny polskich uczniów: wysoki poziom wypalenia zawodowego i wzrost liczby prób samobójczych

Stan psychiczny polskich uczniów: wysoki poziom wypalenia zawodowego i wzrost liczby prób samobójczych

„Dwa lata temu w wynikach badań kondycji psychicznej naszych studentów 1 roku, którzy dopiero co opuścili mury liceum, zaszła dramatyczna zmiana. Przed pandemią najczęstsze lęki były natury osobistej: czy poradzę sobie na studiach, czy po tym kierunku znajdę pracę, jak pogodzę pracę i naukę. Pierwszy rok pandemii naznaczył lęk o siebie i bliskich, jednak już następne roczniki zaczęły się martwić kwestiami, na które nie mają wpływu – ponad 40% odczuwało lęk przed pogorszeniem sytuacji gospodarczej i politycznej, a 1/3 przed wojną. Jednocześnie około 1/3 rozpoznawała u siebie objawy kryzysu psychicznego i problemy adaptacyjne, a – co nas zaskoczyło – 51% miało wysokie wyniki w zakresie wypalenia zawodowego, i to, mimo że jeszcze nie pracowali” – mówi dr Beata Rajba z Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego, jedna z ekspertek współtworzących Centrum Kompetencji VULCAN.

Te dwa roczniki są według badaczki pierwszymi z grupy wiekowej, która w latach 2021 i 2022 doświadczyła dużego skoku liczby prób samobójczych. Liczba prób samobójczych w grupie wiekowej 13-18 lat uległa wprawdzie pewnemu wyhamowaniu w roku 2023, jednak wciąż jest ich więcej niż w latach poprzednich, a grupa ta pozostaje na 1. miejscu pod względem liczby prób samobójczych.

Pilotaż wdrożony przez zespół, którego dr Rajba jest częścią, miał za zadanie wyposażyć młodych ludzi w kompetencje z dwóch obszarów: zarządzania emocjami i rówieśniczej interwencji kryzysowej. Studenci I roku uczyli się więc w warsztatowej formie asertywności, rozumienia swoich emocji, szukania wsparcia, budowania relacji, ale też zauważania kryzysu u innych i reagowania na niego z poszanowaniem granic swojej odpowiedzialności. Trwający 5 miesięcy pilotaż pozwolił ograniczyć o blisko 1/3 liczbę osób doświadczających problemów adaptacyjnych, a także zintegrował grupę wokół wspólnego radzenia sobie z problemami. 

Wobec pogarszającej się kondycji psychicznej młodzieży profilaktyka jest nie tylko ustawowym obowiązkiem każdej szkoły, ale stała się absolutnie kluczowa dla dobrostanu uczniów, zaś im wcześniej się ja rozpocznie, tym lepsze przynosi skutki. Działa ona w czterech podstawowych obszarach: 

1.     Profilaktyki pierwszorzędowej, prewencji, czyli zapobiegania wystąpieniu problemów psychicznych. Obejmuje ona m.in. naukę rozpoznawania emocji i radzenia sobie z nimi, budowania zdrowych relacji w grupie, ćwiczenie umiejętności i gotowości do proszenia o pomoc, zdrowego podejścia do błędów i oczekiwań otoczenia, poznawania swoich mocnych i słabych stron czy radzenia sobie z krytyka i autokrytyką.

2.     Profilaktyki drugorzędowej, mającej na celu wczesne uchwycenie momentu, gdy pojawiają się problemy, by szybko wdrożyć pomoc. Tym typem profilaktyki są na przykład lekcje, na których uczniowie projektują swoja własna, prywatną mapę wsparcia, osób i instytucji, do których mogą się zwrócić, gdy podejrzewają u siebie depresję czy nie radzą sobie z lękiem, ale też lekcje opisujące objawy depresji, uzależnienia, zaburzeń lękowych czy różnych rodzajów przemocy, tak by uczeń był w stanie je rozpoznać u siebie lub kolegi i wiedział, co wówczas zrobić.

3.     Profilaktyki trzeciorzędowej, której zadaniem jest ograniczanie skutków. Dobrym przykładem są lekcje interwencyjne, które mogą być wdrożone np. przez psychologa szkolnego w sytuacji, gdy w klasie doszło do próby samobójczej. Doświadczenia z innych krajów, choćby z Australii, pokazują, że rozmowa o myślach samobójczych, zaproszenie do rozmowy z nauczycielem bądź psychologiem czy stworzenie mapy wsparcia może realnie wpłynąć na zmniejszenie liczby takich myśli u młodych ludzi i przynieść im ulgę, bo wiedzą, że nie muszą się zmagać z problemem sami, że jest przestrzeń, by zwrócili się ze swoim problemem do dorosłego.

4.     Budowania zasobów – je możemy, a wręcz powinniśmy zacząć bardzo wcześnie. Kreatywne myślenie, znajomość swoich mocnych stron, ćwiczenie samodzielności, uważności, rozumienie swoich emocji i emocji innych, umiejętność stawiania sobie realistycznych celów i radzenia z porażkami – to wszystko tworzy solidny fundament, który może w przyszłości poprawić kondycję psychiczną ucznia.

W odpowiedzi na rosnące wyzwania związane z ochroną zdrowia psychicznego uczniów oraz nauczycieli, Centrum Kompetencji VULCAN uruchomiło kompleksowy program profilaktyki skierowanej do szkół. Jego celem jest zapewnienie wsparcia nauczycielom w dziedzinie zdrowia psychicznego uczniów oraz umiejętności komunikacji. W ramach programu nauczyciele mają dostęp do szerokiej bazy szkoleń, które pomagają im skutecznie radzić sobie z codziennymi wyzwaniami zawodowymi, takimi jak przemęczenie i nadmiar obowiązków.

Kolejnym programem wsparcia dla nauczycieli są lekcje wychowawcze w formie gotowych zestawów materiałów do przeprowadzenia godziny wychowawczej (scenariusz lekcji dla nauczyciela wzbogacony o materiał video dla uczniów), obejmujące tematykę budowania zasobów, pracy z emocjami oraz rozpoznawania problemów psychicznych. Dzięki nim uczniowie zdobywają niezbędną wiedzę i umiejętności, które pomogą im skutecznie radzić sobie ze stresem i trudnościami emocjonalnymi.

„Ważne jest, abyśmy nauczyli młodych ludzi, jak dbać o swoje zdrowie psychiczne już od najmłodszych lat. Lekcje wychowawcze będą prowadzone w sposób interaktywny, co pozwoli uczniom aktywnie uczestniczyć w procesie nauki” – dodaje Agnieszka Krażewska, Kierownik Działu Centrum Kompetencji i Funduszy Unijnych VULCAN

Uzupełnieniem tych działań jest pełne wsparcie w profilaktyce ofertowane przez firmę VULCAN. Obejmuje ono organizację Gminnych Konferencji Profilaktyki, dni profilaktyki (prowadzone przez ekspertów w szkołach, skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców) czy indywidulanie przygotowanych rad pedagogicznych. Spotkania te są okazją do wymiany doświadczeń oraz zdobycia wiedzy na temat skutecznych strategii zapobiegania problemom zdrowia psychicznego.

W obliczu narastających problemów związanych ze zdrowiem psychicznym młodzieży, niezbędne staje się podjęcie skoordynowanych działań na poziomie społecznym i edukacyjnym. Dane z badań wskazują na alarmujące tendencje, takie jak wysoki poziom wypalenia zawodowego wśród studentów, czy też wzrost liczby prób samobójczych wśród młodzieży. Programy profilaktyczne, stanowią krok w kierunku zrozumienia i wsparcia dla zdrowia psychicznego uczniów. Jednakże, aby skutecznie zmierzyć się z tym wyzwaniem, konieczne jest dalsze inwestowanie w edukację i świadomość społeczną w obszarze zdrowia psychicznego, zapewniając młodym ludziom nie tylko wiedzę, ale także umiejętności radzenia sobie ze stresem i trudnościami emocjonalnymi już od najmłodszych lat.

Medycyna w Polsce

W ubiegłym roku branża medyczna ogromnie zyskała na znaczeniu. Ze względu na pandemię koronawirusa, sektor ten stał się pierwszoplanową postacią na największych światowych rynkach kapitałowych. Co więcej, ten trend cały czas trwa. Nic dziwnego, ponieważ cały czas mamy do czynienia z branżą o fantastycznych perspektywach, związanych z ciągłym rozwojem nowych technologii, nowych metod leczenia oraz postępującą cyfryzacją, w tym wprowadzaniem rozwiązań w zakresie e-zdrowia. Przodują w tym firmy prywatne, które są pionierami we wprowadzaniu nowoczesnych narzędzi ułatwiających stawianie diagnozy oraz leczenie i wpływających na podnoszenie jakości oferowanych świadczeń.

Wprowadzanie nowoczesnych technologii w branży medycznej w ogromnym stopniu przyspieszyła pandemia COVID-19. Wprowadzony lockdown podczas jej pierwszych tygodni wprost wymusił realizowanie na szerszą skalę świadczeń zdrowotnych za pomocą narzędzi zdalnych – i to nie tylko tradycyjnych rozmów telefonicznych, ale także czatów czy wideorozmów, często z wykorzystaniem narzędzi umożliwiających również badanie pacjenta “na odległość”.

W efekcie już dziś telemedycyna to forma świadczenia usług medycznych i opieki zdrowotnej łącząca w sobie elementy telekomunikacji, informatyki oraz medycyny. Dzięki wykorzystaniu nowych technologii pozwala ona przełamywać geograficzne bariery i wymieniać specjalistyczne informacje. Umożliwia także oczywiście przeprowadzenie diagnozy na odległość, i to właśnie jest jej najczęstszym zastosowaniem.

Idea telemedycyny została przygotowana przede wszystkim z myślą o osobach, których stan bądź możliwości pojawienia się na zwykłej wizycie w gabinecie są ograniczone. Jednak szybko okazało się, że z dobrodziejstwa e-wizyty mogą skorzystać wszyscy, bo wiele problemów zdrowotnych nie wymaga wizyty i osobistego zbadania przez lekarza. Teleporady są szczególnie rekomendowane w prostych i częstych zachorowaniach, takich jak infekcje górnych dróg oddechowych czy alergie sezonowe lub skórne, lecz mają również zastosowanie do postawienia wstępnego rozpoznania i zlecenia badań przed wizytą u specjalisty, a nawet jako forma kontroli leczenia, przepisania recepty i w wielu innych sytuacjach u chorych przewlekle. Czyli w praktyce można stwierdzić, że telemedycyna jest dla każdego.

Przyszłość nowych technologii w medycynie rysuje się w jasnych barwach – co do tego nie można mieć nawet cienia wątpliwości. Całodobowa dostępność czy nieustanny wzrost popularności akcesoriów do monitorowania funkcji organizmu (takich jak pulsometry, krokomierze) otwierają przed telemedycyną gigantyczne możliwości. Co więcej, pojawia się coraz więcej firm i startupów produkujących urządzenia, które ułatwiają zapewnienie lepszej opieki medycznej przez Internet.

Już dziś, spełniając zapotrzebowanie w zakresie telemedycyny, rośnie rynek produktów umożliwiających zdalne monitorowanie stanu zdrowia. Według szacunków ekspertów, wartość tego rynku do końca 2027 roku na całym świecie ma wynieść 43 miliardy dolarów. Jego rozwój jest zgodny z najnowszymi trendami, które mają optymalizować działalność placówek medycznych poprzez zapewnienie pacjentom w jak najszerszym zakresie opieki w miejscu zamieszkania oraz interweniowanie tylko w koniecznych sytuacjach. Przewiduje się również, że cały globalny rynek opieki zdrowotnej online będzie rosnąć w tempie 14,5% rok do roku, co oznacza że w 2027 roku może on osiągnąć wartość 230,6 miliarda USD.

Obecny poziom finansowania i wprowadzone regulacje w obszarze technologii nielekowych w znacznym stopniu utrudniają wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań medycznych. Ponadto nieaktualizowane od wielu lat limity finansowania zmuszają pacjentów do ogromnych dopłat z własnej kieszeni do dostępnych na rynku wyrobów.

Ogólna wartość rynku wyrobów medycznych liczona przychodami firm to 17,5 mld złotych. W 2020 roku ogólna wartość produkcji krajowej branży wyrobów medycznych wyniosła blisko 11 mld złotych. To imponujący wynik, na który złożyła się praca 5266 podmiotów – wytwórców, importerów oraz dystrybutorów wyrobów medycznych oraz blisko 30 tys. pracowników zatrudnionych w tych firmach.

Pomimo rosnącego wpływu na polską gospodarkę, firmy działające w obszarze wyrobów medycznych borykają się ze znaczącymi przeszkodami systemowymi, które w dużej mierze odbijają się na polskich pacjentach. Jednym z palących problemów jest kategoryzacja oraz poziom finansowania wyrobów wydawanych na zlecenie. W Polsce przeznacza się na nie jedynie 1% ogólnego budżetu NFZ. Dla porównania nakłady per capita w krajach Grupy Wyszehradzkiej są średnio 3 razy większe. Odbija się to na kieszeni pacjentów, którzy do wyrobów dopłacać muszą aż 39% ich ogólnej wartości, czyli o kilkanaście punktów procentowych więcej, niż w Czechach czy na Słowacji.

Kategorie, które wymagają jak najszybszej rewizji to między innymi wózki inwalidzkie, peruki, protezy piersi, produkty stomijne czy aparaty słuchowe. Tylko w przypadku tych ostatnich, w ubiegłym roku polscy pacjenci musieli dopłacić ponad pół miliarda złotych. Limity finansowania stosowane w wymienionych grupach sprawiają, że pacjenci zmuszeni są do korzystania z bardzo podstawowych produktów lub, jak w przypadku stomii, mają dostęp do takiej liczby wyrobów, która nie spełnia ich miesięcznego zapotrzebowania. Godzi to w ich zdrowie i godność, pogarsza komfort leczenia czy rehabilitacji oraz znacząco przedłuża hospitalizację.

Wybrane ciekawostki o zdrowiu z tego miesiąca

Oto kilka ciekawostek na temat zdrowia wybranych przez redaktorów w tym miesiącu:

  1. Rola snu w zdrowiu: Sen odgrywa kluczową rolę w procesach naprawczych organizmu. Brak odpowiedniej ilości snu może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak osłabienie układu immunologicznego, problemy z koncentracją i zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
  2. Znaczenie mikroflory jelitowej: Mikroorganizmy obecne w jelitach, zwane mikroflorą jelitową, pełnią istotną rolę w zdrowiu. Zrównoważona mikroflora pomaga w trawieniu, wspiera układ odpornościowy i może wpływać na zdrowie psychiczne.
  3. Czekolada a zdrowie serca: Ciemna czekolada o wysokiej zawartości kakao może korzystnie wpływać na zdrowie serca. Zawiera przeciwutleniacze i substancje poprawiające przepływ krwi, co może obniżać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
  4. Ruch a zdrowie psychiczne: Regularna aktywność fizyczna nie tylko korzystnie wpływa na zdrowie fizyczne, ale także ma pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne. Ćwiczenia mogą pomagać w redukcji stresu, poprawie nastroju i łagodzeniu objawów depresji.
  5. Zdrowa dieta a zdrowie mózgu: Dieta bogata w składniki odżywcze, takie jak kwasy omega-3, przeciwutleniacze i witaminy, może wspomagać zdrowie mózgu. Ryby, orzechy, owoce jagodowe i warzywa są często polecane dla utrzymania zdrowego funkcjonowania mózgu.
  6. Efekt placebo: Moc umysłu może wpływać na zdrowie. Efekt placebo to zjawisko, w którym pacjent odczuwa poprawę stanu zdrowia po podaniu substancji bez właściwości leczniczych, jedynie z powodu przekonania, że jest to lek.
  7. Zdrowie jamy ustnej a ogólne zdrowie: Stan jamy ustnej jest powiązany z ogólnym zdrowiem. Zaniedbywanie higieny jamy ustnej może prowadzić do problemów z sercem, cukrzycą i innymi schorzeniami.

Pamiętaj, że każdy organizm jest inny, a indywidualne potrzeby zdrowotne mogą się różnić. Zawsze warto konsultować się z profesjonalistą medycznym w sprawie konkretnych kwestii zdrowotnych.

Opublikuj komentarz